PDD

Kliermaagdilatatiesyndroom (KDS)

Wat veroorzaakt KDS?

Kliermaagdilatatiesyndroom (kortweg KDS) staat bekend onder zeer veel verschillende namen, zoals neuropathische kliermaagverwijding, proventricular dilatation disease (PDD) of proventricular dilatation syndrome (PDS). De ziekte werd in de jaren ’70 voor het eerst beschreven bij ara’s, waardoor de ziekte ook wel bekend werd als ‘macaw wasting disease’.  De ziekte kenmerkt zich door aanwezigheid van ontstekingscellen rondom de zenuwen van onder andere het maagdarmkanaal (krop, slokdarm, klier- en spiermaag, darmen). De exacte oorzaak is helaas nog niet bekend, alhoewel onderzoek in volle gang is. Er zijn in ieder geval sterke verdenkingen dat er sprake is van een virale infectie, waarbij onder andere het paramyxovirus genoemd wordt als mogelijke verwekker.

Kliermaagdilatatiesyndroom is – nadat het bij de ara’s is beschreven – gezien bij veel meer verschillende papegaaiachtigen, waarbij met name ara’s, kaketoes en amazones gevoeliger lijken te zijn voor de infectie.
 

Is KDS besmettelijk?

De verdenking dat KDS veroorzaakt wordt door een virus, is ontstaan uit de waarnemingen dat de ziekte overgedragen kan worden op andere vogels in een bestand. De mate van besmettelijkheid is echter lastig aan te geven en kan sterk variëren. Soms kunnen bijna alle vogels in het bestand ziek worden, maar soms blijft het ook beperkt tot één of enkele vogels. Omdat de precieze oorzaak van de ziekte nog niet bekend is, blijkt het heel lastig om aan te geven hoe de besmetting precies plaatsvindt. Aangenomen wordt, dat direct contact met besmette vogels of besmette ontlasting een belangrijke manier van overdracht is. Wat het agens (ziekteverwekker) ook zal zijn, het kan in ieder geval niet lang buiten de gastheer overleven.


Welke verschijnselen vertonen vogels die lijden aan KDS?

Het tijdsinterval tussen blootstelling aan een besmet individu en het ontwikkelen van ziekte kan sterk uiteenlopen en varieert van enkele weken tot zelfs meerdere jaren. Stress zou hierbij wellicht een rol kunnen spelen.

De ziekteverschijnselen die gezien kunnen worden, zijn het gevolg van het niet goed kunnen functioneren van het maagdarmkanaal als gevolg van de aantasting van de zenuwen daarvan. Dit kan onder andere leiden tot vermageren, braken, onverteerde zaden in de ontlasting en diarree. Daarnaast kunnen ook de zenuwen op andere plaatsen in het lichaam zijn aangetast, waardoor afwijkende bewegingen (dronkemans gang, zwakte) of bijvoorbeeld toevallen gezien kunnen worden.


Hoe kan vastgesteld worden of een vogel KDS heeft?

Het vaststellen van een besmetting met KDS blijkt in veel gevallen erg lastig. Een hulpmiddel dat gebruikt kan worden, is het maken van een röntgenfoto, waarbij vaak een verwijding van de kliermaag kan worden gezien. Dit is echter NIET diagnostisch, omdat de verwijding van de kliermaag ook het gevolg kan zijn van andere oorzaken, zoals een vergiftiging met zware metalen of een ontsteking in het maagdarmkanaal door bacteriën of parasieten. Een meer sluitende diagnose kan vaak gesteld worden door middel van het nemen van een kropbiopt. Hierbij wordt een klein deel van de kropwand weggenomen en onderzocht onder de microscoop. Bij 2/3 van de vogels met KDS blijkt dat in het kropbiopt de karakteristieke veranderingen rondom de zenuwen kunnen worden aangetoond. Echter, wanneer er geen afwijkingen gevonden worden, is dit dus niet 100% sluitend dat de vogel niet lijdt aan KDS. In sommige gevallen blijkt de diagnose pas te stellen nadat het dier is gestorven (middels sectie).


Is KDS te behandelen?

Tot op heden is er geen behandeling mogelijk tegen KDS waarbij de vogels weer geheel gezond worden. Echter kunnen de vogels wel gedurende langere tijd (maanden tot jaren) ondersteunend behandeld worden door middel van het geven van zacht voer of pellets, die veel makkelijker te verteren zijn. Daarnaast worden in de behandeling ook wel het gebruik van specifieke ontstekingsremmers en motiliteitsstimulerende middelen genoemd, die de vertering verder kunnen helpen verbeteren.

Omdat er sprake is van een potentieel besmettelijke aandoening, is het wel altijd belangrijk om te realiseren dat de vogel een risico vormt voor andere vogels en derhalve is het belangrijk om de vogel in strikte afzondering te houden van andere vogels.