UV licht bij vogels

Door de Engelse dierenarts Michael Stanford is uitgebreid onderzoek gedaan naar het nut en effect van blootstelling van grijze roodstaart papegaaien in gevangenschap aan UV licht. Hieronder staat een aantal bevindingen van zijn onderzoek:

Blootstelling van Grijze roodstaart papegaaien aan ultraviolet licht

In het wild leven grijze roodstaart papegaaien in Afrika, rondom de equator. Hier worden ze blootgesteld aan twee soorten ultraviolette straling die door de zon worden uitgestraald, namelijk UV-A en UV-B licht. Beide vormen van UV straling dragen bij aan de gezondheid van de papegaai. Bij papegaaien in gevangenschap, en met name bij grijze roodstaart papegaaien, is het belangrijk om de voorziening van UV-A en UV-B zoveel mogelijk na te bootsen ten opzichte van hun natuurlijke leefomgeving.

Functie van UV-A licht bij papegaaien

UV-A licht is belangrijk voor het normale zicht van vogels. Bepaalde veren bevatten UV reflecterende pigmenten, waardoor het licht wordt afgekaatst en opgevangen door het oog van de vogel. Vogels zien vier kleuren: groen, blauw, rood (net als mensen), maar daarnaast ook ultraviolet. Bij grasparkieten is aangetoond dat het kunnen zien van UV licht een belangrijke rol speelt bij de selectie van voerdeeltjes, maar ook bij de partnerkeuze. Bij grasparkieten is gebleken dat het blootstellen aan UV licht een verbetering geeft in het paargedrag van de vogels, en daarmee ook de kweekresultaten bevordert. Omdat bij het merendeel van de papegaaien UV reflecterende pigmenten aanwezig zijn in het verenkleed, is de verwachting dat bij veel van deze soorten UV-A straling een belangrijke rol speelt bij het paargedrag (en mogelijk ook bij andere gedragingen) van deze groep vogels.

Functie van UV-B licht bij papegaaien

UV-B licht is vooral belangrijk in de calciumstofwisseling. Vooral grijze roodstaart papegaaien zijn zeer gevoelig voor het ontwikkelen van een tekort aan calcium. Behalve het gehalte aan calcium in het voer, is ook blootstelling aan UV licht (direct zonlicht of m.b.v. een lamp die UV-B straling uitzendt) belangrijk. Het UV-B licht zorgt namelijk voor aanmaak van vitamine D in de huid. Vitamine D wordt daarna geactiveerd en zorgt voor de opname van calcium vanuit het maagdarmkanaal. Daarnaast kan vitamine D ook worden opgenomen uit de voeding. Bij te hoge gehaltes aan vitamine D in de voeding kan echter een overschot aan vitamine D in het lichaam ontstaan. Dit kan leiden tot ziekte. In tegenstelling tot vitamine D toediening in het voer, wordt dit probleem niet gezien bij blootstelling aan UV-B licht. Blootstelling aan UV-B in grote hoeveelheden leidt namelijk vooral tot een verhoging van de niet-actieve vormen van vitamine D, en die zijn niet schadelijk voor het lichaam.

De blootstellingtijd aan UV-B licht die bij kippen effectief is gebleken voor het aanmaken van voldoende vitamine D, betreft ca 30 minuten.

Voorziening in UV-A en UV-B straling

Blootstelling aan direct, niet-gefilterd zonlicht is de meest optimale manier om uw papegaai te voorzien van voldoende UV-A en UV-B straling. Indien dit niet mogelijk is, is het gebruik van speciale kunstmatige lampen die UV-A en UV-B straling uitzenden, ook een optie. Dergelijke lampen zijn in de handel verkrijgbaar, soms zelfs speciaal ontworpen voor vogels: de zgn. ‘volspectrum’ daglichtlampen.
(Klik hier en hier voor voorbeelden van leveranciers)
De blootstelling van een vogel aan UV-B straling is afhankelijk van een aantal factoren, zoals de tijdsduur van zonnebaden, de afstand tussen vogel en lamp en de aanwezigheid van UV-B filters tussen vogel en lamp. De meeste materialen van glas of plastic laten UV-B straling niet door. Het is dus een misvatting dat een papegaai voldoende UV-B straling zou opvangen wanneer deze in een kooi achter het raam geplaatst is.

Verder is het belangrijk om te weten dat de hoeveelheid UV-B straling die door de lamp afgegeven wordt, sterk vermindert naarmate de lamp ouder wordt. Om effectiviteit te garanderen, moet de lamp dus regelmatig worden vervangen. Er wordt aangeraden om in ieder geval elk half jaar de lamp te vervangen.

Door dierenarts M. Stanford wordt aangeraden om een volspectrum lamp te gebruiken met 2,4% UV-B productie, gedurende maximaal 12 uur per dag op een afstand van minimaal 80 cm vanaf de kooi. Het gedurende een gehele dag blootstellen aan het licht van een volspectrum lamp komt overeen met ca 30 minuten buiten zitten. De vogel buiten huisvesten of meenemen naar buiten, zijn dus zeker goede alternatieven.